Yadımlama Nedir? TYT Konusunu Mizahi Bir Dille Anlatmaya Çalışırken
Herkesin hayatında bir “Yadımlama” anı olmuştur, değil mi? Hani, tam bir şeyleri hatırlayacakken unutur, bir saniye sonra kafanı duvara vurup “Aaa, şimdi hatırladım!” dersiniz ya… İşte, bu yazıda da Yadımlama’nın ne olduğunu, nasıl yapıldığını ve günlük hayatta nasıl karşılaştığımızı biraz mizahi bir şekilde anlatmak istiyorum. Bu arada, Yadımlama nedir TYT? sorusu da, bence, daha önce hiç duymadığınız bir soru değildir. Çünkü, hepimiz bir şekilde, yaşam boyunca birçok kez bu kavramla karşılaşıyoruz.
Ben de İzmir’de, 25 yaşında, sık sık arkadaşlarım arasında espri yapmayı seven ama her şeyin altını üstünü düşünen bir genç yetişkin olarak, Yadımlama’nın ne anlama geldiğini, daha doğrusu tam olarak nasıl işlediğini kendi komik gözlemlerimle birleştirerek anlatmaya çalışacağım. Hazır mısınız? O zaman başlayalım!
Yadımlama: Bir Anlık Unutkanlık Hali
Yadımlama, temelde bir şeyi unuttuğunuzda, o şeyi hatırlamanız için gereken “o anlık ışık”tır. Şu an kafanızda bir belirme anı yaratmaya çalışıyorum, değil mi? İç sesiniz: “Aaa, neydi ya o isim? İnanın bulamıyorum! Hımm, bekle bir saniye… Aaa, evet! Hatırladım! O kişi… Bu!…”
Yadımlama, genellikle önemli bir şeyi hatırlayamama ile başlar, sonra hafızanız kıvılcımlanır ve birden “Eureka!” anını yaşarsınız. TYT gibi sınavlarda da bu anlar sıkça yaşanır. 200 soru çözülür, 150’si doğru yapılır, ama sonuncusunda “Adana’dan hangi ulaşım aracı daha hızlıdır?” sorusunun cevabını bulamadınız. Sonra birden kafanızda şimşekler çakar: “Adana’nın otobüsüyle ulaşımı hızlıdır!”—evet, işte o an bir Yadımlama anıdır.
Herkesin Yadımlama Anı Vardır: Gündelik Hayat ve “Efsane” Unutkanlıklar
Geçenlerde bir arkadaşımın evine misafirliğe gitmiştim. “Bir şeyler izleriz” demiştik, ama tabii ki gittiğimizde ne izlememiz gerektiğini unuttuk. Tüm odada hepimiz telefonlarımıza bakarak “Ne izleyelim?” diye sorarken, içimden bir ses: “Ya şu an içimizden biri ‘Yadımlama’ yapacak ve ‘Aaa, ben zaten izlediğimiz diziyi hatırladım!’ diyecek, ona göre plan yapacağız.” Ve, işte öyle oldu. Yadımlama anı gerçekten de yaşandı. Biri dedi: “Haa, zaten ‘Breaking Bad’ı izliyorduk, unuttum!” (Tabii ben de dahil oldum. Ama yapmadığım bir şey değil, izlediğimiz diziyi hatırlamak bir an için zordu…)
Yadımlama, bir şeyleri hatırlamak ve bir tür “yeniden başlangıç” gibidir. Unutmanın yükünden sonra gelen o rahatlama hali var ya, işte onu anlatan çok az duygu var.
Yadımlama Nedir TYT? Unutkanlık mı? Hayır! Bir Anlık Hafıza Şoku!
TYT sınavına çalışan biri olarak, sınavın karmaşık ve çetrefilli soruları bana bazen gerçekten ilginç Yadımlama anları yaşatır. Mesela, bir soruda şöyle yazıyordur: “İçerideki tütün oranı, dışarıdaki tütün oranıyla şu şekilde değişmektedir…” Veya benzer türden bir biyoloji sorusu: “Canlıların organları ve sistemleri arasındaki ilişkiyi açıklayın.” Yani, ne yapacağımı, neyi hatırlayacağımı bilemeyecek kadar kafam karışmıştır. Sadece öylece bir bakarım.
O an şunları düşünürüm: “Yadımlama yapacağım mı?” İşte burada, TYT soruları gibi karmaşık bir durumda gerçek Yadımlama anı yaşanır. Bir saniye sonra, “Aaaa, evet, biyolojide organları hatırladım! Hızlıca geçtiğimde, soruya da cevap verdim!” İşte, tam olarak bu an Yadımlama’dır.
Yadımlama ve Arkadaşlar Arasındaki Komik Anlar
Yadımlama’nın biraz da sosyal bir yönü vardır. Kimi insanlar Yadımlama’dan keyif alırken, bazen de başkalarına bu konuda küçük şakalar yapmayı severler.
Bir arkadaşım, sabahları bana her zaman aynı şekilde sorar: “Bugün ne yapıyoruz?”
Ben de her seferinde aynı şekilde cevap veririm: “Yani… Hımm, neydi ya, dün akşamdan bir plan yapmıştık ama unuttum!” Yine de günün sonunda, o bir dakika süren unutkanlık anı, dostlar arasında şaka konusu olur. “Yine bir Yadımlama anı yaşadık!” diye güleriz.
Bir yandan da içimde şu düşünce vardır: “Yani gerçekten unuttum mu, yoksa bir şaka yaparak unutmuş gibi mi görünmek istedim?” Ama o an, arkadaşlarım buna gülerken, ben de rahatlarım. Yadımlama, aslında sosyal ilişkileri pekiştiren bir nevi “günlük stres boşaltma” aracıdır da. Biraz da unutmanın rahatlatıcı etkisidir.
Yadımlama, Bazen de Gerçekten Sinir Bozucu Olabilir
Tabii ki, Yadımlama her zaman eğlenceli olmayabilir. Mesela sınavlarda 90 dakika boyunca gergin şekilde soruları çözerken, aniden bir soruyu “boş” bırakmak zorunda kalmak gerçekten sinir bozucu olabilir. Bir soru gelir ve o kadar belirgin şekilde unuturum ki, soruyu doğru cevaplarken bile şüpheye düşerim: “Ya, bu gerçekten doğru muydu?” O an gelen Yadımlama, sinir bozucu bir hal alır.
Ama sonra bir bakarım, cevabın doğru olduğunu ve aslında içimde hissettiğimi hatırladığımda “Evet, evet, doğru cevap!” diyerek rahatlarım. Bu tür Yadımlama anları da hayatın bir parçasıdır.
Sonuç: Yadımlama Her An Bizimle
İzmir’in sıcak sokaklarında yürürken, ya da arkadaş ortamında bir espri yaparken, Yadımlama nedir TYT? sorusu hep bir şekilde karşımıza çıkar. Kimseyi küçümsemeden, günlük hayatta çokça karşılaşılan bu durumu anlamak çok önemli. Hem eğlenceli hem de düşündürücü olan Yadımlama, aslında beynin çalışma biçiminin, hafızamızın bizlere sunduğu komik yanlarından biridir. Hepimizin içsel bir “Yadımlama anı” vardır ve o anlar, bazen gerçekten kurtarıcı olur.
Sonuç olarak, Yadımlama sadece unutkanlıkla değil, bir anlık hafıza şokuyla ilgilidir. İnsanlar, neyi hatırlayacaklarını bilmeden, bir an duraklar ve bir dakika sonra o anın gücüne tanık olurlar. O anı doğru hatırlamak bazen sadece tek bir sözcüğün, sorunun ya da bir esprinin cevabıdır.